مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

بررسى آرامگاه امامزاده یحیى علیه‏ السلام ساوه

فهرست مطالب پست:

موقعیّت آرامگاه امامزاده یحیى.

نسب شریف..

یک پیشنهاد

 موقعیّت آرامگاه امامزاده یحیى 

بناى امامزاده یحیى در کنار بازار ساوه است که درنزد اهالى به سیّدیحیى و فرزندش سیّد ابوالرضا ، از احفاد امام موسى کاظم علیه‏ السلام شهرت دارند.

امّا مرحوم عبّاس فیض که خدا رحمتش نماید، مى‏نویسد: «به ظن قوى،
أبوالرضا کنیه همان امامزاده یحیى است. از آن جایى‏که آن مرحوم در هنگام
تألیف کتاب گران‏سنگ خود مدرکى جهت اثبات ادّعاى خود نداشته، از
موضوع بحث که همانا نسب امامزاده بود گذشت و به توصیف بقعه امامزاده
یحیى پرداخت.

این بنا ، مشتمل بر بقعه، گنبد و صحن است.

بناى بقعه به صورت مربع متساوى الأضلاعى به دهانه و ارتفاع 9 متر با
جدار سفید کارى و ازاره سیمانى تعمیرى است که در هر ضلعى، شاه‏نشینى
به دهانه 5/2 متر و عرض 50 سانتیمتر ساخته شده است. در چهار گوشه
فوقانى بنا ، نیم طاقى تعبیه شده که چهار ضلعى را به مثمن تبدیل کرده و پا
کار پوشش عرقچینى بر آن پیاده شده است. در وسط بقعه، ضریحى مشبّک

از چوب و درون آن، مرقدى مزیّن به کاشى‏هاى خشتى فیروزه‏اى رنگ
جدید وجود دارد.

در جانب شمالى بقعه، ایوانى به دهانه 4، عرض 3 و ارتفاع 6 متر با جدار
کاشى‏کارى تعمیرى و پوشش آراسته به گچبرى توأم باقطعاتى از آیینه
ساخته‏اند که جرزهاى طرفین آن، آجرى است و در دل جرز شرق،
سقاخانه‏اى هویداست. در اطراف بقعه، صحنى است که در هر طرف،
14 حجره و در ضلع شمالى و طرفین دالان ورودى صحن، شش حجره
ساخته شده است. گنبد بنا، آجر پوش عرقچینى و از بناهاى عصر صفوى و
فاقد تزیینات است.[1]

 نسب شریف

هم چنان که اشاره شد، اهالى شخصیّت مدفون در بقعه را از احفاد
امام موسى کاظم علیه‏ السلام مى‏دانند که على التحقیق اصلى ندارد و از باب
رب شهرة لا اصل لها است. زیرا از میان احفاد آن حضرت یحیى نامى
به منطقه آوه و ساوه مهاجرت ننموده و هیچ یک از علماى انساب نیز به آن
اشاره نکرده‏اند.

به طور قطع تا اواخر قرن پنجم، نه امامزاده‏اى به نام یحیى به شهر ساوه
وارد شده و نه بقعه‏اى به چنین نام وجود داشته است. به شهادت مورّخان و
علماى انساب، شخصّیت مدفون در این بقعه، یکى از سادات جلیل القدر،

فاضل، صالح و دین‏دار حسنى است که در سال 541 ه . ق در این شهر وفات
یافته و در این مکان دفن شده است.

علاّمه محقّق سیّد عبدالعزیز طباطبایى، در کتاب معجم أعلام الشیعه
نسب شریف این امامزاده عظیم الشان را به نقل از سمعانى مى‏نویسد:

«یحیى بن زید بن خلیفه بن داعی بن مهدی بن إسماعیل بن القاسم
بن أحمد بن إسماعیل بن الحسن بن زید بن الحسن بن على بن أبى طالب
علیه‏ السلام.

و هوالسیّد أبوالرضاالعلوی الحسنی من أهل ساوه، المتوفّى
سنة 541 ه . ق»[2]

یحیى بن زید.. . سیّد أبوالرضا علوى حسنى از أهل ساوه است که در سال
541 ه . ق وفات یافته است.

بنابر این احتمال مرحوم فیض درست بوده، اما مدرکى در دست نداشته
است.

مى‏بینیم این بقعه اول این که متعلّق به یک نفر بوده، و دوم شخصیّت
مدفون در آن حسنى است نه موسوى.

أبو سعد سمعانى در کتاب معجم شیوخ، شرح حال او را نگاشته و در
کتاب التحبیر نیز درباره این سیّد جلیل القدر چنین مى‏نویسد: «کان علویّ
دیّن، فاضل، صالح، خیّر، جمیل الأمر، شیخ الصوفیّه، متواضعاً. متخلّقاً
بالأخلاق الحسنة.»
[3]

 

وى سیّد علوى دین دار، دانش‏مند، نیکوکار و خیّر، زیباکردار، شیخ
صوفیّه، متواضع و داراى اخلاق نیکو بوده است.

او اضافه مى‏کند که: «در اصفهان از فقیه أبو سعد محمّد بن محمّد بن
محمّد مطرز و از أبوسعد محمّد بن على بن محمّد سرفتج کاتب و از أبوبکر
عبدالجبّار بن عبداللّه بن محمّد بن فوریه صفّار و از أبوالفرج رجاء بن محمّد
بن أحمد بن جعفر بن روح قاضى، استماع حدیث نموده است.»

سمعانى مى‏نویسد: «لقیته بالکرج أوّلاً و کتبت عنه بها، ثمّ کتبت عنه
بساوة منصرفی من العراق، و کانت و لادته لیلة النصف من ذیالحجّة سنة
468 بآمل طبرستان، و توّفی بساوة فی شعبان سنة 541 ه  . ق.»
[4]

بار اوّل او را در کرج زیارت کردم و از او مطالبى در آن جا نوشتم، سپس
ملاقاتم در ساوه بود هنگامى‏که قصد عزیمت به عراق را داشتم. وى در نیمه
نخست ذى الحجّه سال 468 ه . ق در آمل طبرستان به‏دنیا آمد، و در شعبان
سال 541 ه . ق در ساوه وفات یافت.»

بنابر این، دیگر جاى هیچ شک و تردیدى نیست که بارگاه کنونى در ساوه
از آن این سیّد جلیل القدر و فقیه اهل بیت علیهم‏السلامباشد. زیرا مرحوم فخر رازى
نیز این نسب را تایید کرده و تعداد فرزندان اسماعیل بن القاسم بن أحمد بن
إسماعیل را سه تن مى‏شمارد که عبارتند از، 1 ـ أبویعلى محمّد 2 ـ مهدى
أبوالرضا 3 ـ أبوزید أحمد.[5]

 

علاّمه نسّابه أبوطالب مروزى، وفات قاسم بن أحمد، جدّ پنجم امامزاده
یحیى ساوه را در دیلم دانسته و نام مادر او را صفیه دختر اسحاق کوکبى
معرّفى مى‏کند.[6]

وى اضافه مى‏کند که: «له ثلاثة أولاد أعقبوا و ذیّلوا بآمل و ساوة و منهم
بسرخس قوم»
[7]

براى او سه فرزند نسل دار «معقّب» است که تداوم آنها در آمل و ساوه و
قومى نیز در سرخس مى‏باشند .

بنابر این چنین استدلال مى‏شود که این خاندان در دیگر شهرهاى
ایران سکونت داشته‏اند. آن چه از کلام حاکم ابو عبدالله نیشابورى بر
مى‏آید، جدّ این امامزاده نیز از علماء فاضل قرن پنجم بوده است: او در
این باره مى‏نویسد: «خلیفه أبوطاهر بن داعى بن مهدى العلوى العمری
الاسترآبادى، علوی فاضل، قدم نیشابور و سمع کتب، و سمع من أبى الحسین
عبدالغافر».
[8]

او سیّد علوى دانش‏مندى بود که وارد نیشابور شد و استماع کتب نمود و
از أبى الحسین عبدالغافر نیز استماع حدیث کرد.

ظاهراً حاکم نیشابورى، در انتساب او به امام معصوم علیه‏ السلاماشتباه نموده، و
این سیّد را از احفاد امام على علیه‏ السلام از نسل عمر الأطرف دانسته که قبلاً نسب
شریف این امامزاده جلیل‏القدر بیان شد.

 

 یک پیشنهاد

از آن جایى که تاکنون نسب شریف این امامزاده مخفى بوده و مردم او را
به دید یک امامزاده عادى و نوه امام موسى کاظم علیه‏ السلاممى‏نگریستند که
مدرکى نیز بر آن اقامه نشده بود و دلیلى هم بر اهمیّت فوق العاده دادن
به بقعه مذکور نمى‏دانستند، اکنون که نگارنده با زحمات فراوان و بدون
چشم داشتى نسب شریف وى را از کتاب‏هاى معتبر انساب استخراج نموده،
پیشنهاد مى‏کند که در روز تولّد او در شهر ساوه جشنى مهیّا و در فضایل
اهل بیت علیهم‏السلاممطالبى گفته شود و همگان نسبت به شخصیّت مدفون در این
بقعه، که سیّدى شریف، جلیل و با عظمت و یکى از فقهاى بنام قرن ششم
بوده آگاهى بیشترى داشته باشند و به این وسیله با نشر معارف اسلامى،
این انتساب دروغى که به غالب امامزادگان ایران مى‏دهند از سرِ عوام
النّاس بیرون آورند؛ باشد که ان شاءاللّه مورد شفاعت جدّ مظلومش
امام حسن علیه‏ السلامواقع شویم.

 

 

[1].  گنجینه آثار قم 2: 145، بناهاى آرامگاهى: 225.

 

[2].  معجم أعلام الشیعه 1: 487.

 

[3].  التحبیر 2: 375 ترجمه 1100.

 

[4].  التجبیر 2: 375 ترجمه : 1100، معجم أعلام الشیعة 1: 488.

 

[5].  الشجرة المبارکة: 84.

 

[6].  الفخرى: 162.

 

[7].  همان

 

[8].  تاریخ نیشابور، المنتخب من السیاق: 335، رقم 671.

 

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی
موضوعات
سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های جهان اسلام (معرفی بیش از چهل هزار زیارتگاه)
Designed By Erfan Powered by Bayan