مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام
سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های جهان اسلام (معرفی بیش از چهل هزار زیارتگاه)
جستجو



در اين وبلاگ
در كل اينترنت
آخرین نظرات
خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه وبسايت ایمیل خود را در کادر ذيل وارد نموده و دکمه ارسال به خبرنامه را بزنید. پس از تکميل مراحل ثبت نام و دريافت اولين ايميل از خبرنامه، روي لينک فعال سازي کليک نمائيد.

لطفا آدرس ايميل خود را وارد کنيد:

FeedBurner

طبقه بندی موضوعی

در روستاى شیلگان از توابع بخش لطف آباد شهرستان درگز، قبّه و بارگاهى جلب توجّه مى‏کند که از گوشه و کنار شهرستان و حتى دیگر شهرها، زائرانى را در طول سال پذیرا است. ساختمان بقعه بنایى با شکوه و مجلّل است که، داراى صحن وسیع، گنبدى مرتفع و فاقد تزیینات و کاشی‌کارى، گلدسته و مناره‏اى بزرگ و بلند به ارتفاع تقریبى 20 متر، ایوان، حرم، مسجد مى‏باشد. تاریخ احداث بقعه معلوم نشده است، اما گمان مى‏رود که مربوط به دورة صفویّه باشد که پس از آن، مرمّت و بازسازى شده و هنوز هم ادامه دارد.

به اعتقاد اهالى، وى محمّد الدیباج بن امام جعفر صادق ‰ است که در سال 203 هـ . ق در سن 57 یا 59 سالگى به دست مأمون در جرجان = گرگان به شهادت رسیده است.

قبل از بیان صحت انتساب قبر کنونى به محمّد بن جعفر الصادق ‰ باید مختصرى در خصوص زندگانى وى سخن گوییم.

او از بزرگان اهل بیت Œ و عابدی فاضل بود. روایات زیادى از پدر بزرگوارش امام جعفر صادق ‰ نقل نموده و گروه بسیارى از بزرگان محدّثین هم از او روایت نقل کرده‏اند.

شیخ مفید  در کتاب ارشاد مى‏نویسد: «و کان محمّد بن جعفر سخیاً شجاعاً و کان یصوم یوماً و یرى رأى الزیدیّه فى الخروج بالسیف».

محمّد بن جعفر مردى با سخاوت و دلاور بود و یک روز در میان روزه مى‏گرفت و مانند زیدیّه معتقد بود که امام زمان کسى است که با شمشیر خروج کند. وى دارای کنیه ابو جعفر و ابو على بود و مردى سخى و شجاع و دلاور به شمار می‌رفت. او همه روز یک گوسفند از براى ضیافت و مهمان نوازى مى‏کشت و همه را تصدّق مى‏داد. او در زمان مأمون از مکّة معظّمه خروج کرد و مردم با وى بیعت نمودند و او را امیرالمؤمنین ‰ نامیدند. و خویشتن را مأمون نام نهاد و که بیشتر این کار را به
تحریک پسر و بعضى از ایرانیان انجام داد که هر دو بر او غالب بودند و سیرت نیکو داشتند.

خطیب بغدادى تاریخ خروج و اعلان خلافت وى را سه روز گذشته از ماه ربیع الآخر سال 200 هـ. ق مى‏داند و مى‏نویسد روز سه شنبه پنج روز گذشته از جمادى الاوّل سال 200 نیز خود را از خلافت خلع نمود. بنابراین وى بالغ بر 32 روز حکومت نموده است.

امّا برخى خروج او را در سال 199 هـ . ق نوشته‏اند که بنابراین او بالغ بر یک سال و دو ماه امارت مکّه و مدینه را در دست داشته است که این قول صحیح‏تر به نظر مى‏رسد.

او خود مدعى شد که قائم مهدى است و ادّعاى خود را بر مبناى احادیث نبوى قرار داد. ولى امام هشتم حضرت امام رضا ‰ منکر ادّعاى او شد، گرچه مى‏کوشید جان وى را از شکست نظامى رهائى بخشد. وى را توصیه مى‏کرد که قیامش را علیه عبّاسیان به تعویق اندازد.

قیام یک سیّد علوى در مکه با عنوان «مهدى» قدرت مأمون عبّاسى را تهدید مى‏کرد. مأمون مى‏کوشید تا بدون استفاده از زور و با بکارگیرى روش‌هاى سیاسى و با سازش با امام هشتم حضرت رضا ‰ به حل مسأله بپردازد. وى لشگرى را تحت فرماندهى عیسى بن جلودى بدین منظور به مدینه گسیل داشت. ولى این لشگر به نحو فجیعى به دست سپاه محمّد شکست خورد و عیسى به نزد امام رضا ‰ آمد و از آن حضرت خواست که با محمّد تماس بگیرد و از او بخواهد به مقاومت خود پایان دهد. ولى او وساطت امام رضا ‰ را نپذیرفت. و بر ادامه مبارزه اصرار ورزید. این امر زد و خوردهایى بین لشگریان عبّاسى و مبارزان تا آخر سال 200 هـ.ق به وجود آورد.

سرانجام ارتش عبّاسیان محمّد را دستگیر کردند و او را وادار ساختند تا در ملاء عام خود را از خلافت خلع کند و ادّعاى خود را منکر شود از اینرو منبرى بین رکن و مقام نهادند که در همان‌جا با محمّد بیعت شده بود و جمعى از قریش و دیگران گرد آمدند، عیسی جلودى در پلّه بالاى منبر قرار گرفت و محمّد در پلّه زیرین ایستاد و بر او قبا و کلاهى سیاه بود که براى خلع خود قیام کرد و مطالبى ایراد نمود که شرح حال او در کتاب قیام محمّد بن جعفر الصادق ‰ از سوى نگارنده تألیف و مفّصلاً بیان شده است.

سپس او را نزد مأمون که در خراسان بود، بردند و چون وى را دید مورد عفو قرار داد و مقدم او را گرامى داشت و پیش خود نشانید و جایزه نیکویى به او داد و همچنان نزد مأمون در خراسان بماند و هر گاه به نزد مأمون مى‏رفت، پسر عموهایش جزء ملتزمین رکاب او بودند و به همراه او سوار مى‏شدند و مأمون او را بسیار احترام مى‏نمود و مورد لطف خود قرار مى‏داد. تا این‌که در سال 202 هـ . ق در سن 53 سالگى وفات یافت. برخى وفات محمّد بن جعفر الصادق ‰ را در جرجان، گرگان امروزى، مى‏دانند و عدّه‏اى دیگر در خراسان در شهرهاى سرخس و بسطام ذکر نموده‏اند.

بنابراین در این‌که وى به شهر قزوین مهاجرت ننموده مورد اتّفاق علماى تاریخ و انساب است لذا مشهد کنونى متعلّق به سیّد دیگرى از سلاله زهرا … باید باشد. با رجوع به کتب معتبر تاریخى و انساب به این نتیجه خواهیم رسید که شخص مدفون در بقعة قزوین سیّدى جلیل، شریف و از شهدای بنام آل ابى طالب ‰ و از نوادگان محمّد بن امام جعفر صادق ‰ است. از آن‌جایی که کنیة وى ابى محمّد بود، لذا چنین تصوّر شده که وى همان محمّد بن جعفر صادق ‰ است که در مکّه قیام نموده است. بنابراین نسب شریف او از قرار زیر است: أبو محمّد حسن الدّین بن حسین الطواف بن جعفر بن حسین بن على الخارص بن محمّد الدیباج بن امام جعفر الصادق ‰».

علّامة سیّد عبدالرزّاق کمونه مى‏نویسد که ابو نصر بخارى اوّلین کسى است که به این مطلب اشاره نموده و مى‏نویسد: «اکراد او را بین دروازه قزوین به شهادت رساندند و حمزة بن محمّد الزیدى در سال 330 هـ . ق بر جنازه او نماز خواند.

علّامة نسّابه بیهقى متوفّاى قرن ششم از او به عنوان سیّد جلیل‏القدر یاد می‌کند و و اضافه می‌نماید که جدّ وی حسین بن جعفر مدّتى به همدان رفته و پس از آن به قزوین انتقال یافته است. امام فخر رازى حسین را ملقّب به طوّاف نموده و قایل است که 150 سال عمر نموده است. اما برخى دیگر قایلند که فرزند او یعنى ابو محمّد الحسن الدّین 150 سال عمر کرده و ساکن شهر رى بوده است. و اضافه مى‏کند که نوه او از علماى قزوین و داراى علم انساب بوده که نام او اسماعیل بن على بن أحمد بن الحسن الدّین است.

برخى از علماى انساب ضمن تایید نسب فوق از هجرت ابى محمّد به قزوین سکوت نموده و به ذکر نوادگان او اکتفا کرده‏اند. به هر حال، آنچه به دست مى‏آید این‌که ابى محمّد الحسن الدّین در این شهر به قتل رسیده و در این مکان مدفون شده است.

مزاراتى به آن بزرگوار در شهرهاى بسطام، دامغان، کاخک گناباد، آستانة اشرفیه، قزوین و ورامین منسوب است که هیچ‌کدام از آنان اصلى نداشته، و شخصیّت‏هاى دیگرى در
این مزارات مدفون مى‏باشند. از آن‌جایی که مدارک زیادى
در دست است که محمّد دیباج فرزند برومند امام جعفر
صادق ‰ در گرگان به شهادت رسیده و در همان‌جا دفن شده، لذا وجهى جهت انتساب بقعة شهرستان درگز = ابیورد، به فرزند امام جعفر صادق ‰ نخواهد بود.

اختلاف دربارة مدفن امامزادگان، موضوعى پر سابقه و دامنه‌دار است که در بسیارى از منابع تاریخى، کتب انساب و رجال به چشم مى‏خورد، بحث دربارة علل وجود و یا ظهور چنین اختلاف نظرها، ابهامات و تردیدها، انکار و اثبات‏ها غالباً از دخالت افراد نا آشنا به علم انساب و عدم آگاهى از کیفیّت مهاجرت آل ابوطالب به شهرهاى اسلامى است. به هر حال این قاعدّه، دربارة این بقعه در شهرستان درگز مستثنى نبوده، و اهالى عزم را جزم کردند و پا فشارى مى‏کنند که شخص مدفون در بقعه، عموى امام رضا ‰ و فرزند بلافصل امام جعفر صادق ‰ است که عدم صحّت این قول، در بالا ثابت شد. از این‌رو، نگارنده جزماً معقتد است که در اینجا محمّد الأصغر بن جعفر الملک بن محمّد بن عبداللَّه بن محمّد بن عمر بن امام على ‰ است که در اواخر قرن سوّم در خراسان در گذشته است. او برادرى در مشهد به نام هاشم بن جعفر داشته که در طوس وفات یافته و دفن شده است، حسین بن موسى بن جعفر الملک، برادر زادة دیگر اوست که در خراسان وفات یافت و در طبس به خاک سپرده شده است.

محمّد الأصغر بن جعفر الملک، ظاهراً با محمّدبن جعفر الصادق ‰ اشتباه شده چرا که هر دوى اینان، ملقّب به دیباج بوده‏اند و در خراسان مى‏زیسته‏اند. محمّد بن جعفر الملک، داراى دو فرزند بود که در طبرستان و استر آباد مى‏زیسته‏اند. او علوى شریف بود که در اواخر قرن سوّم وفات یافته است.

این بنا به شمارة 8265 و در تاریخ 24/1/1382 به ثبت آثار ملّی و تاریخی رسیده است.

نظرات  (۱)

سلام
در خصوص محل دفن امام زاده محمد دیباج که به اشتباه در تمام کتب جرجان = گرگان  ذکر شده  باید به اطلاع برسونم جرجان (گزگان  یا قزقان قزقان دره )در 10کیلومتری جنوب شرقی شیلگان (روستای محل بارگاه امام زاده )بخش لطف اباد  شهرستان درگز بوده ودر200کیلومتریجنوب غربی مرو (ماری) در ترکمنستان قرار گرفته و با توجه به روایات  اسناد تاریخی که محل وفات محمد دیباج جرجان (در زبان عربی حرف  گ  وجود ندارد و ج  تلفظ و نوشته میشود )ذکر شده مطابقت دارد ودر 200کیلومتری جنوب غربی مرو ( پایتخت حکومتی مامون ) قرار دارد  .
انشالله این اطلاعات بتونه این اشتباه رو در مورد این امامزاده رفع بکنه و تو سایتتتون نسبت به اصلاح اون اقدام کنین . 
مختصات و مشخصات در نقشه های گوگل قابل مشاهده  است .

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی