مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام
سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های جهان اسلام (معرفی بیش از چهل هزار زیارتگاه)
جستجو



در اين وبلاگ
در كل اينترنت
آخرین نظرات
خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه وبسايت ایمیل خود را در کادر ذيل وارد نموده و دکمه ارسال به خبرنامه را بزنید. پس از تکميل مراحل ثبت نام و دريافت اولين ايميل از خبرنامه، روي لينک فعال سازي کليک نمائيد.

لطفا آدرس ايميل خود را وارد کنيد:

FeedBurner

طبقه بندی موضوعی

بقعه این امامزاده در حدود سه کیلومترى شمال شهر تویسرکان، در میان روستاى آرتیمان[1] در درّه‏اى مصفّا و سرسبز و پُر طراوت قرار گرفته است.
در میان روستا مزارى قرار دارد که به امامزاده عبداللّه‏ از نوادگان امام جعفر صادق  علیه‏السلام در آن آرمیده است. این امامزاده به سیّد بینوا مشهور است. وجه تسیمه آن به این دلیل است که، در گذشته مرقد و گنبدى نداشته، رویشى مجرّد، معروف به بینوا، تصمیم گرفت که بنایى در آن جا بگذارد. او به مرور قریب هزار تومان از اهالى ولایت پول دریافت کرد و به مصرف بناى آن رسانید و خود نیز مانند کارگران، بلکه بیشتر از آنان در آن جا بنایى مى‏کرد.
بیشتر از بیست سال نمى‏گذرد که درویش بینوا فوت شده و در یکى از زوایاى همین امامزاده مدفون است. این بقعه باغچه‏اى دارد و چون مکانى با صفا و با هوایى معتدل است، در بهار و تابستان دراویش خیلى به این محل روى مى‏آورند و هر قدر میل دارند اقامت مى‏نمایند. قدر دویست قدم که از امامزاده بالاى کوه مى‏روند، چشمه‏اى قرار دارد که آب کمى از آن مى‏جوشد. استخرى در زیر چشمه ساخته‏اند که بعد از پر شدن آب، آن را رها کرده و ثلثى از آن باغچه را مشروب مى‏نماید.[2]

 

بقعه به صورت مربّع مستطیل و به ابعاد 12×16 متر است و شامل ایوان،
رواق و اتاق مرقد مى‏باشد. مرقد امامزاده در اتاقى به ابعاد 8×8 متر قرار
دارد که چهار زاویه آن را با ایجاد چهار طاق‏نماى کوچک، به هشت ضلعى
تبدیل نموده و در نتیجه به دایره مبدّل شده و سپس گنبد عرقچینى بنا را که
به قطر هشت متر است، بر آن استوار ساخته‏اند. این گنبد از خارج به صورت
عرقچینى و به ارتفاع 3 متر مى‏باشد.

بقعه از چهار طرف درى به داخل حرم دارد و دیوارهاى داخلى آن به
اندازه 20/1 متر با سنگ مرمر پوشش یافته و سپس با ملاط گچ اندود شده
است. درِ اصلى بقعه از جانب شمال باز مى‏شود که مستقیما با اتاق مرقد راه
مى‏یابد. در غرب و جنوب بقعه دو لنگه در بزرگ گره چینى شده عصر
قاجاریّه به چشم مى‏خورد. از مدخل جنوبى بقعه، پس از عبور از شبستان،
به دو اتاق کوچک راه دارد که مقابل اتاق سمت راست که امروزه به
آبدارخانه تبدیل شده، راه پلّه‏اى به پشت بام بقعه راه مى‏یابد.

در وسط اتاق مرقد، ضریح بسیار عالى از نوع فلزى نقره و با روکش آب
طلا همچون سبک ضریح امام رضا علیه‏السلام نصب شده که بر ابهّت زیارتگاه
افزوده است. بر روى درِ ضریح، کتیبه ذیل قلمزنى شده است: «بسمه تعالى،
ضریح مطهّر شاهزاده عبداللّه‏ با نظارت و همّت اداره اوقاف و هیات امناء
تویسرکان در سال 1383 نصب گردید. ساخت و قلمزنى محمّد حسین
عبّاسپور، نجّارى حاج مرتضى اختریان.»

زمین زیارتگاه بیش از چهار هکتار مى‏باشد که فضا سازى و جدول بندى
خوبى در آن اجرا شده و همین امر باعث رونق امامزاده گردیده است.

 

چنان که اشاره شد، در میان اهالى چنین مشهور است که امامزاده عبداللّه‏
از نوادگانِ امام جعفر صادق علیه‏السلام است. ظاهرا این ادّعا با مشجّرات موجود
مطابقت دارد؛ زیرا علاّمه نسّابه ابن طباطبا از جمله واردین به شهر همدان را
سیّد اسحاق بن عیسى بن محمّد الاکبر بن على العریضى بن امام جعفر
صادق
علیه‏السلام  ذکر نموده و مى‏گوید: «او صاحب پنج فرزند به اسامى ابوالحسین
عیسى، ابراهیم، موسى، طاهر و محمّد بود.»[3]

عمیدى نسّابه از سکونت ابوعبداللّه‏ حسین الاکبر بن عیسى بن محمّد
الاکبر بن على العریضى بن امام جعفر صادق
علیه‏السلام در همدان خبر داد و مى‏گوید
که، او صاحب یک فرزند به نام حسن در این شهر شده است.[4]

او همچنین عبداللّه‏ الاحنف بن عیسى بن محمّد الاکبر بن على العریضى را
ساکن در همدان مى‏داند و مى‏گوید: او صاحب 13 فرزند پسر بوده است که
اسامى آنان عبارتند از: اسماعیل، محمّد، طاهر، على، خضر، ابو عبداللّه‏،
اسحاق، ابراهیم، عبداللّه‏، عیسى، حسین، حمزه، ابوالحسن.[5]

نویسندگان معاصر، قبر عبداللّه‏ الاحنف را در اطراف شهر اسدآباد
مى‏دانند. همچنین آنان قبر ابراهیم بن عبداللّه‏ الاحنف را در روستاى طجر
بخش سامن شهرستان ملایر و عبداللّه‏ بن عبداللّه‏ الاحنف را مدفون در
خیابان بروجردى شهرستان ملایر ذکر نموده‏اند.

همچنین بارگاه سیّد خضر بن عبداللّه‏ الاحنف در بالاى تپّه‏اى در شهر
همدان قرار دارد.[6]

بر این اساس، آشکار مى‏شود که، نسل امام جعفر صادق علیه‏السلام در اکثر
شهرهاى همدان سکونت داشته‏اند. بنابراین مى‏توان تصوّر نمود که، یکى از
افراد خانواده در بقعه امامزاده عبداللّه‏ آرتیمان مدفون شده است. برخى به
تصوّر اینکه سیّد اسحاق بن عیسى بن محمّد الاکبر بن على العریضى، چون
مکنّى به ابو عبداللّه‏ بود،[7] پس فرزندى به نام عبداللّه‏ داشته است. در نتیجه
چنین اعتقاد دارند که، شخصیّت مدفون در این بقعه، عبداللّه‏ بن اسحاق بن
عیسى بن محمّد الاکبر بن على العریضى است.[8] اگر چه این احتمال
مى‏تواند منشأ صحیحى داشته باشد، امّا عدم وجود نام عبداللّه‏ بن اسحاق
در کتب انساب جاى تامّل دارد.

برخى دیگر معتقدند که، خفته در این مزار، سیّد عبداللّه‏ بن طاهر بن عبداللّه‏
الاحنف بن عیسى بن محمّد الاکبر بن على العریضى بن امام جعفر صادق
علیه‏السلام
مى‏باشد.[9] آنان به استناد گفتار عمیدى نسّابه که عبداللّه‏ الاحنف و فرزندان
او را در همدان ذکر نموده است، چنین نتیجه گرفته‏اند که فرزند طاهر بن
عبداللّه‏ الاحنف، سیّد عبداللّه‏ بن طاهر، در تویسرکان مدفون مى‏باشد.
عمیدى نسّابه براى سیّد عبداللّه‏ بن طاهر، دو فرزند به اسامى طاهر و على
ذکر نموده که هر یک داراى اعقابى است و ظاهرا در همدان مى‏زیسته‏اند.[10]

بر این اساس، قول اخیر از اهمیّت بیشترى برخوردار است و مى‏توان به
صحّت آن اعتراف نمود و بارگاه کنونى در آرتیمان را از آنِ عبداللّه‏ بن طاهر بن
عبداللّه‏ الاحنف دانست.

 

 

[1]- این روستا در ارتفاع 2000 متر از سطح دریا قرار دارد و درّه‏اى سرد و خشک است. سیاه کوه در 2 کیلومترى شمال باختر، کوه قصر در یک کیلومترى جنوب خاور، و کوه اشتوار در شمال خاور آبادى است. همچنین درّه میشان در شمال خاور، درّه چنار در خاور، درّه دیما در شمال و درّه عسکر در جنوب خاور آبادى است. جمعیّت روستا را 700 خانوار نوشته‏اند. کار و پیشه اهالى؛ کشاورزى، باغدارى، دامدارى، کارگرى و قالى بافى است. فراورده‏هاى آن؛ گندم، جو، بنشن، پیاز، سیب زمینى، سیر، یونجه، گردو، بادام، زرد آلو، هلو، سنجد و چوب درختان صنوبر، بید و تبریزى است. رج فرهنگ جغرافیایى همدان 47: 5.

 

[2]- آئینه تویسرکان: 124 و 87.

 

[3]- منتقلة الطالبیّه: 348.

 

[4]- المشجّر الکشّاف لتحقیق اصول السادة الاشراف 1: 235.

 

[5]- المشجّر الکشّاف لتحقیق اصول السادة الاشراف 1: 255.

 

[6]- الدرّة الذهبیه فى اکمال منتقله الطالبیّه 2: 202-205.

 

[7]- التذکره فى انساب المطهّره: 155.

 

[8]- مزارات امامزادگان ایران 2: 108-109.

 

[9]- پژوهشى درباره مزارات همدان: 37-38.

 

[10]- المشجّر الکشّاف لتحقیق اصول السادة الاشراف 1: 257.

 

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی