مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام
سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های جهان اسلام (معرفی بیش از چهل هزار زیارتگاه)
جستجو



در اين وبلاگ
در كل اينترنت
آخرین نظرات
  • ۲۷ خرداد ۹۶، ۱۳:۵۵ - مجله مد
    ممنون
خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه وبسايت ایمیل خود را در کادر ذيل وارد نموده و دکمه ارسال به خبرنامه را بزنید. پس از تکميل مراحل ثبت نام و دريافت اولين ايميل از خبرنامه، روي لينک فعال سازي کليک نمائيد.

لطفا آدرس ايميل خود را وارد کنيد:

FeedBurner

طبقه بندی موضوعی
دلایل مدفون بودن حمزة بن موسى  علیه‏ السلام در سیرجان

پیرامون مدفون بودن حمزة بن امام موسى کاظم  علیه‏ السلام در روستاى تکیه چهارگنبد شهرستان سیرجان کرمان، مؤلّف کتاب انوار المشعشعین[1] از کتاب لبّ الأنساب[2] چنین نقل نموده است که، حضرت حمزة بن موسى  علیه‏السلاممادرش امّ ولد بود و مدفنش در سیرجان کرمان است. او را سه پسر به نام‏هاى حمزه، على و قاسم بود که هر سه تن از خود فرزندانى داشتند.

از آن جایى که مدارک علما در تعیین صاحبان این قبور، فقط کتب انساب است و در هیچ یک از کتب انساب به غیر از لباب الانساب، اسمى از مدفون بودن حمزة بن امام موسى کاظم  علیه‏السلامدر سیرجان به طور جزم اعلام نشده است، لذا نمى‏توان این قول  را قبول نمود؛ گرچه ما هم منکر نیستیم که در سیرجان امامزاده‏اى به نام حمزه وجودددارد، ولى در این که این حمزه کیست و نسبش  چیست؟ جاى تأمّل است!

مؤلّف کتاب منتقلة الطالبیّه[3] در مورد ورود امامزادگان به سیرجان مى‏ نویسد:

«سیرجان: من أرض کرمان، ذکر من ورود سیرجان من اولاد الحسین بن على، ثمّ
من اولاد محمّد الباقر، منهم ولد موسى الکاظم  علیه‏السلام.»

«بسیرجان أبوالحسن على بن إبراهیم بن محمّدبن موسى الکاظم  علیه‏السلام.»

در این عبارت، مؤلّف کتاب مذکور، ذکرى از حمزه به میان نیاورده و ورود وى را در
این شهر ثبت ننموده است، با اینکه وى در این خصوص بسیار کوشا و دقیق بوده است.
مؤلّف کتاب المجدى[4] نوشته است: «دیگر از احفاد امام موسى کاظم  علیه‏السلام، حمزة بن
احمد بن ابراهیم بن محمّد بن موسى الکاظم  علیه‏السلاماست.» امّا وى مدفن این امامزاده را
معیّن نکرده است. از آن جا که ورود فرزند ابراهیم بن محمّد بن موسى  علیه‏السلامدر کتاب
منتقلة الطالبیّه ثبت گردیده است، لذا احتمالاً امامزاده حمزة بن احمد بن ابراهیم بن
محمّد بن امام موسى کاظم  علیه‏السلام با عموى خود «على بن ابراهیم» به سیرجان وارد شده
و قبر کنونى از آن او باشد.[5]

مرحوم عبّاس فیض در کتاب بدر فروزان مى‏نویسد: «درباره مدفون بودن امامزاده
حمزة بن امام موسى  علیه‏السلامدر سیرجان کرمان، با توجّه به اینکه در آن جا بقعه‏اى به این
نام هم وجود دارد، باید بگوییم که کسى درباره مدفون بودن حمزة بن موسى  علیه‏السلام در آن
جا اظهار عقیده نکرده است، جز مؤلّف کتاب لبّ الانساب که قایل است حمزة بن
موسى بن جعفر  علیه‏السلام در سیرجان کرمان مدفون است، نمى‏توان به سخن ایشان در این

مورد اعتماد و اتکا کرد؛ زیرا غیرمستند و بى‏دلیل و غیرمتّکى به برهان است و از این
جهت، قهرا مطرود و غیرقابل بحث است، خصوصا با توجّه به اینکه اصولاً هیچ یک از
علماى انساب و رجال در کتب خود به این موضوع اشاره ننموده‏اند؛ علاوه بر اینکه
اقوالى بر خلاف قول ایشان هم وجود دارد.»

با توجّه به بیانات مرحوم علاّمه عبّاس فیض  رحمه‏الله، مى‏توان گفت، حمزه مدفون در
سیرجان، از احفاد امام موسى کاظم  علیه‏السلام مى‏باشد و همان گونه که پیش‏تر گفته شد، به
احتمال قوى جناب شاهزاده حمزة بن احمد بن ابراهیم بن محمّد بن امام موسى
کاظم  علیه‏السلام در این بقعه مدفون است و چنان که عادتا نوه را به جدّ اعلا نسبت
مى‏دهند، حمزة بن احمد را با حذف وسائط به امام موسى کاظم  علیه‏السلامنسبت داده و
باعث این اشتباه شده است؛ همانند عبارت کتاب لباب الانساب بیهقى که تشویش در
آن به نظر مى‏رسد.[6]

امام فخر رازى و ابوطالب مروزى از جمله نخستین کسانى هستند که قایل به
مهاجرت و وفات‏احمد بن ابراهیم المجاب ـ برادر سیّد على مدفون در سیرجان ـ
مى‏باشند. از آن جایى که او فرزندى بنام حمزه داشته ما را به این حقیقت رساند که
این جا ـ تکیه چهار گنبد ـ مدفن سیّد حمزه بن احمد بن ابراهیم المجاب بن محمّد
العابد ابن امام موسى کاظم 
علیه‏السلامباشد.[7] زیرا تمام عموها، عموزادگان وى در سیرجان،
بافت، بردسیر، رفسنجان و زرند داراى گنبد و بارگاه مى‏باشند.

متأسّفانه از تاریخ تولّد همسر و تاریخ وفات وى چیزى نمى‏دانیم جر این که
احتمال مى‏دهیم او تا ثلث اوّل قرن چهارم هجرى در قید حیات بوده است.

 

ضامن بن شدقم، ضمن ستایش از خاندان او، وى را مکنّى به ابو محمّد، و صاحب
دو فرزند به اسامى محمّد و ابو عبداللّه‏ احمد دانسته است،[8] ابن مهنّا، جعفر و
عبداللّه‏ را بر تعداد فرزندان وى افزوده و آنان را بلا عقب مى‏داند.[9] از فرزند
زادگان اویند:

1. ابوجعفر احمد بن ابراهیم بن محمّد بن حمزة بن احمد بن ابراهیم المجاب، که
نقیب حایر حسینى و سیدى بسیار جلیل القدر بوده است. ابوالحسن عمرى او را نقیب
خیرخواه و صاحب وجهه یاد کرده و مى‏نویسد: معتمد الدوله امیر ابو منیع قرواش
المقلد او را حبس کرد، یکى از ائمه  علیهم‏السلام را در خواب دید که او را نهى نمود، وى را رها
ساخت و بعد از آن با آل على  علیه‏السلامبه جز خوبى برخوردى نداشت.[10]

2. على الدلال بن یحیى بن احمد بن حمزه، او نابینا بود و در بغداد سکونت داشت
و داراى دو فرزند به اسامى ابو على مطهّر و ابو على ناصر بود.[11]

3. سیّد محمّد گیسو دراز بن على بن محمّد بن على بن طالب بن حمزة بن محمّد
بن سلیمان بن عیسى بن حمزه، اوبه هند مسافرت نمود و در آنجا در گذشت و قبره
مزار عظیم بکلبرجه
و قبرش مزار بزرگى در شهر گلبرجه است. او فرزندانى در آنجا
داشت که جملگى از نسل سیّد شفیل بودند، و هم اهل بیت الوزارة فیها آنها از خاندان
وزراء در هند بودند، مردم به تقوى و زهد آنها را مى‏شناختند و از ایشان کرامات بزرگ
و خوارق العادات به منصّه ظهور مى‏رسید. از این رو همیشه سلاطین به زیارت آنها
مى‏رفتند و هرگز آنها به زیارت شاهان مبادرت نمى‏کردند.[12]

 

برخى نیز بر این عقیده‏اند که شخصیّت مدفون در بقعه تکیه چهارگنبد: امامزاده
شاه حمزه عبدالرحمن از سادات موسوى والامقام منطقه سیرجان در قرن نهم هجرى
است که از عرفا و زهّاد منطقه به حساب مى‏آمده و در سال 862 ه . ق همزمان با دوره
حکومت سلطان ابراهیم بن علاء الدوله بن باسینقر تیمورى در روستاى چهار گنبد در
گذشته است. بر روى سنگ مقبره وى نوشته شده «زبدة العارفین ثقة الاولیا... و
المحققین، بستان عرصه ولایت، آفتاب ملک هدایت، عابد ربّانى، سالک حمدانى، سیّد
جمال الملة و الدّین، حمزة الشاه الرحمانى قدّس اللّه‏ سرّه العزیز فى غرّة شهر رجب
سنه اثنى و ستین و ثمانمانة...»

یک قرن پس از در گذشت وى در سال 950 ه . ق در دوره حکومت شاه طهماست
صفوى شخصى بنام میر وحدة اللّه‏ حسینى برخى املاکش را در منطقه کرمان وقف بر
این امامزاده کرده است.[13]

از آنجایى که سنگ قبرهاى بسیار قدیمى، قبل از تاریخ 862 ه . ق در پیرامون
بقعه پیدا شده، نمى‏توان ادّعاى فوق را بپذیرفت. بلکه ما قایلیم، این شخص در
کنار حرم امامزاده حمزة بن احمدبن ابراهیم بن محمّد بن امام موسى کاظم  علیه‏السلام
مدفون شده است.

توصیف بقعه امامزاده حمزه سیرجان

بقعه باشکوه این امامزاده در درّه‏اى سرسبز در 83 کیلومترى شمال شرق شهر
سیرجان، در روستاى تکیه چهار گنبد واقع شده است.

علّت شهرت این روستا به تکیه چهار گنبد بدان خاطر است که گویند: گنبد چهار
امامزاده به نام‏هاى شاهزاده حمزه معروف به عبدالرحمن، شاهزاده صالح، شاه سبز

پوشان و شاه ولایت، در پیرامون آبادى واقع شده‏اند، باعث نام‏گذارى این روستا به
تکیه چهار گنبد شده است. بناى قبلى که از خشت و گل بوده را در سالیان قبل تخریب
و با نظارت اوقاف بنایى باشکوه به صورت مربّع و به ابعاد 20×20 متر ساخته‏اند که دو
ایوان در شمال و جنوب دارد. طول ایوان جنوبى که مدخل اصلى بقعه است، 5/3 متر،
عرض آن چهار و ارتفاع آن شش متر است که با کاشى‏هاى سه سانتى آجرنما تزیین
شده و چندین کاشى لاجوردى جهت تزیین در زمینه گل و بوته دارد. دو اتاق کوچک
در جانبین این ایوان تعبیه شده که اندازه آن 2×3 متر است که به عنوان کفش‏دارى از
آن استفاده مى‏شود. از این اتاق راهى به بالاى بام بقعه است.

در وسط بقعه، هشت ستون به صورت هشت ضلعى به فاصله سه مترى از هم تعبیه
نموده‏اند و گنبد رفیع بقعه را بر روى آن قرار داده‏اند. با ایجاد هلال‏بندى و
رسمى‏سازى، دور این ستون‏ها را شبستان یا رواق تعبیه نموده و در نتیجه تعداد
هشت گنبد کوچک عرق‏چینى در بالاى رواق‏ها پدید آورده‏اند.

گنبد بنا که به صورت شلجمى است به قطر هفت و ارتفاع 14 متر و به صورت دو
پوش مى‏باشد.

درست در زیر گنبد، میان ستون‏ها، ضریح مطلاّى بسیار عالى که کار
هنرمندان اصفهان است، قرار دارد که طول و عرض آن 3×4 متر است و در
درب ورودى آن کتیبه‏اى به این مضمون نوشته شده است: «ضریح مطهّر حضرت
امامزاده حمزه که توسّط اداره اوقاف شهرستان سیرجان و همکارى هیأت امنا و
اهالى محل در سال 1383 ه . ش ساخته و نصب گردید. ساخت و قلمزنى سیّد
محسن احمدى اصفهان.»

از سال 1382 نیز سنگ کارى دیوارهاى حرم مطهّر آغاز شده که تاکنون ادامه دارد.

بقعه کرسى بلند و توسّط هفت پلّکان به صحن جنوبى آن راه مى‏یابد. تعداد هشت

پنجره نیز جهت نورگیرى در اطراف رواق‏ها تعبیه نموده‏اند که در هنگام تابستان،
هواى خنک را به حرم منتقل مى‏کند. زمین زیارتگاه حدود یک هکتار است. در غرب
بقعه نیز سرویسهاى بهداشتى و پنج واحد زایرسرا به چشم مى‏خورد.

دو اصله درخت چنار بسیار بزرگ و تنومند به ارتفاع تقریبى بیست متر و قطر 25
متر در پانصد مترى حرم قرار دارد که چشمه آبى به نام پاکنده که مشهور است
حضرت امامزاده حمزه پس از متوارى شدن و زخمى بودن از این آب استفاده نموده،
جارى است.

سنگ قبرهاى بسیار قدیمى که تاریخ برخى از آنها سال 987 تا سال 1079ه . ق را
نشان مى‏دهد به طراز ناشیانه‏اى در دیوار حیاط بقعه چیده شده است که این تاریخ‏ها
نشان از قدمت گورستان پیرامون بقعه دارد.

چشم انداز بقعه بسیار زیباست و با اندک هزینه از سوى سازمان میراث فرهنگى و
گردشگرى مى‏تواند به یکى از جاذبه‏هاى توریستى منطقه تبدیل شود.

 


[1]. انوار المشعشعین 1: 225، منتخب التواریخ: 269، بدر فروزان: 62.

 

[2]. صحیح آن کتاب لباب الأنساب بیهقى است که نوعا با لبّ الأنساب استادش ابوطالب، هارونى موسوى نسّابه اشتباه گرفته مى‏شود. لباب الأنساب 2: 223.

 

[3]. ممتقله الطالبیّه: 179.

 

[4]. المجدى: 120.

 

[5]. امامزادان رى 1: 352.

 

[6]. امامزادگان رى 1: 353، انواع پراکنده 1: 349.

 

[7]. انوار پراکنده 1: 343 ـ 347، امامزادگان رى 1: 351 ـ 353، ستاره شیراز: 220 ـ 222، بارگاه آزاد گله: 112، المجدى: 120.

 

[8]. تحفة الازهار 3: 281.

 

[9]. التذکره: 146، المشجر الوافى 1: 97.

 

[10]. المجدى: 120 ـ 121، انجاز العدات: 130، تحفة الازهار 3: 281.

 

[11]. تحفة الازهار 3: 282، المجدى: 120، التذکره: 146.

 

[12]. النفحة العنبریه: 91.

 

[13]. نامه ارسالى بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى، برگرفته از متن موقوفات آستانه امامزاده
حمزه سیرجان.

 

نظرات  (۳)

۰۵ اسفند ۹۴ ، ۱۱:۱۰ حسین خوش گفتار

باسلام وعرض ادب و تشکر از مدیریت محترم این وبلاگ باور بفرمائید در هیچ جا ودر هیچ سایتی حتی سایتهای قدرتمند نتوانستم عظمت کار شماراببینم خواهشمندم اگر توانایی دارید این وبلاگ را به سایت تغییر دهید تا ان شالله  استفاده بیشتری از اطلاعات شما شود باز هم تشکر

۱۸ تیر ۹۵ ، ۱۱:۴۷ نبی اله جوان گسمونی ارعزت اباد
سلا م بسیار جای خوبی است 
سلام در مورد مزار جد ما چیزی ننوشتید اینجا! حال اینکه در کتاب ابراهیم مجاب نوشته بودید!
منظورم امامزاده مدفون در باغ بمید سیرجان هستش! سید احمد بن ابراهیم بن محمد بن موسی الکاظم! معروف به کمال الدین

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی