مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام
سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های جهان اسلام (معرفی بیش از چهل هزار زیارتگاه)
جستجو



در اين وبلاگ
در كل اينترنت
آخرین نظرات
خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه وبسايت ایمیل خود را در کادر ذيل وارد نموده و دکمه ارسال به خبرنامه را بزنید. پس از تکميل مراحل ثبت نام و دريافت اولين ايميل از خبرنامه، روي لينک فعال سازي کليک نمائيد.

لطفا آدرس ايميل خود را وارد کنيد:

FeedBurner

طبقه بندی موضوعی
۲۴ ارديبهشت ۹۳ ، ۰۴:۰۲

امامزاده احمد حسن آباد اصفهان

بقعة این امامزاده در محلّة حسن‏ آباد اصفهان و در کوچة امامزاده احمد قرار دارد. بناى امامزاده، از آثار تاریخى اصفهان است که قدیمى‏ترین تاریخ آن 563 هـ . ق، مصادف با زمان حکومت سلطان ارسلان بن طغرل و دورة وزارت جلال الدّین قوام‏الدّین مى‏باشد. مجموعة بناى امامزاده احمد، مشتمل بر یک بقعه و دو ایوان ـ یکى در شمال و دیگری در غرب ـ است. بقعه، مشرف به جادّه مى‏باشد و صحن وسیعى دارد که عدّه‏اى از بزرگان، از جمله هماى شیرازى در آن مدفونند. اصل آرامگاه، به شکل مربّع به اندازة چهار قدم از زمین بلندتر است.

قدیمى‏ترین اثرى که در این عمارت وجود دارد، سنگ سیاه رنگى به ارتفاع سه متر است که در آستانة امامزاده در پایین پنجرة مشبّک چوبى ـ مشرف به جادّه ـ قرار دارد و مشهور است که قسمتى از سنگ «سومنات» بوده و آن را سلطان محمود غزنوى از بت‏خانة هندوستان آورده است. متن کتیبة این سنگ چنین است:

«آمین یا ربّ‏العالمین فى تاریخ الخامس عشرة (15) من ربیع الاوّل سنة ثلاث و ستین خمس مائة» (563 هـ . ق).

لوح سنگى نفیسى نیز در ایوان غربى بود که بعد از سال 1307 هـ . ش مفقود شد و بنا به روایت، کتیبة آن چنین بوده است: «اقدام نمود تجدید عمارت این مزار متبرّکه... امامزاده معصوم مغفور سیّد احمد بن سیّد على بن سیّد محمّد من اولاد الامام الهمام... محمّد باقر ـ علیه الصلوة و السلام ـ کمترین خادمان شاه‏قلى بن علیقلى بن على برزین ـ تقبل‏اللَّه ـ عنه فى سنة پانصد و سى و هفت».

در این امامزاده، کتیبه‏هاى دیگرى نیز وجود دارد، از جمله کتیبة سردرِ امامزاده به خطّ ثلث با کاشى سفید معرّق بر زمینة لاجوردى که با این متن است: «بسم اللَّه الرحمن الرحیم احمد من حمداللَّه تعالى حمداً یلیق بعز جلاله محمّد ـ صلى‏اللَّه‏علیه و آله ـ ما بعد فقد وفق لسلطان و الخاقان شاه‏سلطان حسین الحسینى الموسوى الصفوى بهادرخان لبناء ما اضاف الشریف لمشهد زکى من العرصة و الاعیان فى ربیع الاخر سنة 1115 و کان هذا الخیره باهتمام الداعى لدوام القاهرة محمّد شریف المنجم کتبه على نقى الامامى».

در ایوان ورودى، کتیبة دیگرى به همین تاریخ و بدین شرح وجود دارد:

«بسم اللَّه‏الرحمن الرحیم الحمداللَّه الذى رفع سمک هذا الباب العلى و الصلوة على نبیّه محمّد المصطفى و ولیّه على المرتضى. امّا بعد فقد وفق السلطان و الخالقان الأنجب الأشرف الأکرم الأعظم سلطان السلاطین قهرمان الماء و الطین شاه سلطان حسین الحسینى الموسوى الصفوى ـ خلد اللَّه ملکه البناء هذه الروضة المنیعة ـ سیّد الجلیل المعروف سیّد احمد ـ حشره اللَّه فى زمرة من ینمى الیهم صلوات اللَّه و سلامه علیهم ـ کان ذلک الداعى الغرض الداوم الدولة القاهر محمّد شرف الشریف المنجم و قد تشرف برجوع هذه الخدمة الیه و اتفق اتمامها فى سنة 1115 کتبه احمد الحسینى». این کتیبه حاکى از این است که شاه سلطان حسین عمارت صحن و بقعة سیّد احمد را به کارگزارى محمّد شرف الشریف منجّم در سال 1115 هـ . ق آراسته است. در ضمن بیان مى‏دارد که بناهاى قدیمى چنان مندرس شده بوده‏اند که از نو بنا گردیده‏اند.

کتیبة دیگرى به خطّ ثلث طلایى بر زمینة لاجوردى درون دور تا دور آرامگاه گچبرى شده و مشتمل بر آیات قرآنى مى‏باشد. در آخر این کتیبه، نام نویسنده و تاریخ آن ذکر گردیده است: «کتبه الفقیر على نقىّ بن محمّد محسن الامامى فى شهر شعبان المعظّم من سنة 1115». در بزرگ رو به صحن بنا، با کاشى‏هاى زمان شاه‏سلطان حسین آذین شده است. به غیر از کتیبه‏هاى فوق، نوشته‏هاى دیگرى از دورة قاجاریّه، مربوط به تعمیرات و تزیینات در این امامزاده موجود مى‏باشد. ضریح چوبى امامزاده نیز به دستور ضلّ السلطان ساخته شده است.

حجرة آرامگاه همدم السلطنه ـ دختر میرزا تقى‏خان امیرکبیر ـ با تزیینات گچبرى و آیینه‏کارى و نقّاشى، از قسمت‌های تماشایى این بناى تاریخى مى‏باشد.

این بنا تحت شماره 234 به ثبت رسیده است.

در جوار امامزاده احمد، علاوه بر بقعة آقا نجفى، مزار هماى شیرازى، متوفّاى 1290 هـ . ق، که از شعرا و نویسندگان و شخصیّت‏هاى مشهور قرن سیزدهم هجرى است، و نیز مزار شاعر و ادیب نکته سنج، میرزا ابوالقاسم طرب، متوّفاى 1330، فرزند هماى شیرازى و جمعى دیگر از دانشمندان و مؤمنین و صلحا قرار گرفته است.

دربارة شخصیّت مدفون در بقعه، بین مورّخان اختلاف است و سه دیدگاه مطرح شده است. قول اوّل: نظریّة مؤلّف «ریاض العلما» است که به مناسبت بیان شخصیّت امامزادة عظیم الشان حضرت على بن امام محمّد باقر(ع) که در مشهد اردهال مدفون است، مى‏نویسد:

«و اعلم انّ السیّد الجلیل، السیّد احمد، المعروف بامامزاده احمد، المقبور فى محلّة باغات باصفهان قد کان ولد هذا السیّد الجلیل»

«بدان که سیّد جلیل‏القدر، سیّد احمد، معروف به امامزاده احمد که در محلّه باغات اصفهان به خاک سپرده شد، فرزند این سیّد جلیل‏القدر است».

بدین طریق، امامزاده احمد فرزند على بن امام محمّد باقر(ع) معرّفى شده و پس از آن نیز مؤلّف «روضات الجنّات» و میرزا محمّد هاشم چهار سوقى در «میزان الانساب» به آن استناد کرده‏اند. شیخ عبّاس قمّى، ضمن اشاره به نسب امامزاده، از کتیبه‏اى خبر مى‏دهد که بر روى آن نوشته شده بود: «بسم اللَّه الرحمن الرحیم، کل نفس بما کسبت رهنیة، هذا قبر احمد بن على بن محمّدالباقر(ع) و تجاوز عن سیئاته و الحقه بالصالحین».

متأسّفانه، با همة مطالب فوق، اشتهار بقعه به فرزند امام محمّد باقر(ع) نمى‏تواند منشأ صحیحى داشته باشد زیرا اجماع علماى انساب بر آن است که على بن امام محمّد باقر(ع) فرزند ذکورى نداشته و نسل امام باقر(ع) منحصر به امام جعفر صادق(ع) است. على بن امام محمّد باقر(ع)، تنها یک دختر داشت که به عقد امام موسى کاظم(ع) رسیده است. از طرفى سیّد حسین حسینى زرباطى از نوشته‏هاى سیّد اشرف الدّین کیایى طالقانى، نسل زیادى را به احمد انتساب داده که همة آنان جاى بحث و تأمّل دارد.

قول دوّم: نوشتة حافظ ابونعیم است که خفته در مزار را احمد المختفى بن عیسى بن زید الشهید بن امام على بن الحسین(ع) مى‏داند و مى‏نویسد:

«او در زمان خلافت هارون الرشید در حال فرار به اصفهان آمد و در همین شهر وفات نمود و در محلّة واذار به خاک سپرده شد. کنیه‏اش ابوطاهر و یکى از راویان اخبار به شمار مى‏آمد و خود نیز از على بن عبیداللَّه بن محمّد بن عمر بن على، از ابن اسحاق روایت نقل نموده و جعفر بن مروان نیز از او نقل حدیث کرده است».

برخى از نویسندگان این قول را ترجیح داده و مى‏نویسند: «حافظ ابونعیم حدود چهار قرن به عصر احمد بن عیسى نزدیک‏تر از ابن عنبه و هشت قرن نزدیک‏تر از صاحب ریاض بوده است».

بنابراین قول او صحیح به نظر مى‏رسد. خصوصاً که واذار، در عصر کنونى محلّة معروف به حسن‏آباد واقع در کوچه‏اى که از طرف منطقة خواجو منتهى به بازارچة «چهار سو» مقصود مجاور مسجد شاه مى‏گردد، همین بقعة مدّ نظر است.

آقاى مهرآبادى، به نقل از کتاب الاصفهان مى‏نویسد: «سنگى که بر دیوار امامزاده نصب بوده، او را احمد بن سیّد محمّد بن محمّدالباقر قلمداد کرده است، در صورتى‏که محمّد جزء اولاد حضرت امام باقر(ع) نیامده است».

امّا براى روشن شدن این ادّعا باید به کتب معتبر انساب و تواریخ رجوع نمود و سپس نتیجه گرفت.

سیّد احمد، مکنّى به ابوعبداللَّه و ابوطاهر، سیّدى جلیل‏القدر، عالمى فاضل، و بزرگ خاندان حسینى در عصر خود بود. و به زهد و تقوا آراسته و از روات احادیث شیعه به شمار مى‏آمد. ابوالفرج اصفهانى دربارة او به تفصیل سخن گفته که ما حصل آن را در این قسمت ذکر مى‏نماییم؛

«پس از وفات پدرشان، احمد به همراه برادرش قاسم در اختیار هادى عبّاسى قرار گرفت و در دار الخلافة وى مى‏زیست. هنگامى که هادى از دنیا رفت، وى در خانة هارون الرشید و تحت نظر او بود تا به حدّ رشد رسید و از خانة هارون بیرون رفت. سپس او را دستگیر و به زندان انداختند و پس از چندى آزاد شد. او به صورت ناشناس به بصره رفت. غلامى داشت به نام حاضر، مرتّب جاى او را عوض مى‏کرد تا شناخته نشود.

محمّد بن منصور روایت کرده که گفت: از احمد بن عیسى پرسیدم: چند سال از عمر شما گذشته؟ در پاسخ گفت: من در روز دوّم محرّم سال 157 به دنیا آمدم. [ابوالفرج سال وفات او را ]در بیست و سوّم، رمضان سال 247 هـ . ق در زمان متوکّل مى‏داند که در این صورت 90 سال عمر کرده است».

اگر احمد بن عیسى در اصفهان وفات مى‏یافت، بدون شک ابوالفرج اصفهانى که خود اهل اصفهان و متوفّاى 384 هـ . ق بود و حدود 37 سال فاصله زمانى داشت، به آن اشاره مى‏کرد. از طرفى، ابواسماعیل ابراهیم طباطبا که کتابش را در اصفهان نوشته در قسمت واردین به بصره مى‏نویسد: «احمد بن عیسى در بصره در زمان متوکّل وفات یافته است».

ابن ابى‏الحدید از او با عنوان «کان فاضلاً عالماً مقدماً فى عشیرته، معروفاً بالفضل، و قد روى الحدیث و روى عنه» یاد مى‏کند و در مورد تاریخ و محلّ وفات او سکوت کرده است.

ذهبى در وقایع سال 185 از ظهور احمد بن عیسى در عبّادان (=آبادان) خبر داده و مى‏نویسد: «مخفیانه با او بیعت کردند و سپس ناتوان ماند و فرار کرد. همچنان در مخفیگاه بود، تا این‏که در سال 247 هـ . ق در بصره وفات یافت. نمى‏دانم کسى در اسلام طولانى‏تر از او مخفى شده بود یا نه؟»

صفدى نیز به همین مطلب اشاره مى‏کند و مى‏نویسد: «در زمان هارون الرشید مخفیانه [به خلافت] با او در عبّادان بیعت کردند و سپس متوارى شد و مدّت 62 سال مخفیانه مى‏زیست، تا این‏که در سال 247 در بصره وفات یافت».

ابوالحسن عمرى نسّابه و ابن عنبه، وفات او را در بصره می‌دانند و ذهبى سن او را 89 سال نوشته است. از او روایات زیادى نقل شده که در منابع ذیل به آن اشاره شده است. بنابراین طبق اجماع علما و مورّخان بزرگ، سیّد احمد مختفى به اصفهان مهاجرت ننمود و در بصره وفات یافته است، و معلوم نیست ابونعیم اصفهانى این مطلب را از کجا ذکر نموده و چگونه خلط نموده است.

قول سوّم: نظر نگارنده است که شخصیّت مدفون در بقعه را سیّد ابوعبداللَّه احمد بن محمّد ابى‏هاشم بن على ابى‏الحسن الباغر بن عبیداللَّه الامیر بن عبداللَّه بن حسن بن جعفر بن حسن المثنّى بن امام حسن(ع) مى‏داند. که سیّدى جلیل‏القدر، و عظیم الشان بود. او نوادة سیّد ابوالحسن على الباغر حسنى است که نسلش با فرزندان امام محمّد باقر(ع) توأم شده است. فرزندان و نوادگان او در قم، اصفهان، آذربایجان، بصره، نصیبین، اهواز، ارجان، جبل و رامهرمز پراکنده بودند.

امام فخر رازى، فرزندان ابوهاشم محمّد بن على الباغر را جماعتى در قم، اصفهان و رى مى‏داند. شیخ‏الشرف عبیدلى نسّابه عیسى بن احمد بن ابى‏هاشم محمّد بن على‏الباغر را در اصفهان ذکر نموده و براى او تداوم نسل در اصفهان قایل است. بنابراین مى‏توان ادّعا نمود که احمد بن محمّد بن على‏الباغر، با احمد بن على بن محمّدالباقر(ع) اشتباه گرفته شده و سنگ نوشته نیز گویاى همین مطلب بوده که متأسّفانه، چون به دست اهل آن قرائت نشده است، دچار دگرگونى شده و در نتیجه، چنین توهّمی پیش آمده است.

نظرات  (۱)

۲۵ شهریور ۹۳ ، ۰۱:۰۴ محمدباقر تمسکنی
شنیده بودم که امام باقر(ع) و علی بن بن باقر دارای نسل بودند و شاید هم اکنون نیز باشند، مثلا در طالقان، خاندان طالقانی و آل احمد و امامزادگان ناصرالدین تهران و علاءالدین و شرف الدین محمد در روستاهای طالقان و... از علی بن باقر نسب می برند.والله اعلم.
در ضمن در اشعار شاه نعمت الله ولی بن عبدالله، شاعر خود را با 13یا14 واسطه به عبدالله بن امام باقر میرساند. شاه نعمت الله نیز دارای نسل بوده است.
پاسخ:
با سلام ، همه ان نسب ها جعلی است . نسب نامه شاه نعمت الله ولی در کرمان را از وب ما پیگیری کنید یا امامزادگان تفت و یزد در انجا اشاره به این انتسابات شده است .
در ضمن برای انتشارات مجموعه 22 جلدی دانشنامه جامع بقاع واماکن متبرکه درخواست کمک مالی دادم در صورت تمایل اطلاع رسانی کنید . سپاسگزارم

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی