مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام

سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های ایران جهان اسلام (امامزاده ، بقعه، آرامگاه، مقبره، مزار، گنبد، تربت، مشهد، قدمگاه، مقام، زیارت، معرفی عالمان انساب، کتابشناسی مزارات و زیارت و انساب

مزارات ایران و جهان اسلام
سایت علمی پژوهشی زیارتگاه های جهان اسلام (معرفی بیش از چهل هزار زیارتگاه)
جستجو



در اين وبلاگ
در كل اينترنت
آخرین نظرات
خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه وبسايت ایمیل خود را در کادر ذيل وارد نموده و دکمه ارسال به خبرنامه را بزنید. پس از تکميل مراحل ثبت نام و دريافت اولين ايميل از خبرنامه، روي لينک فعال سازي کليک نمائيد.

لطفا آدرس ايميل خود را وارد کنيد:

FeedBurner

طبقه بندی موضوعی
۲۶ شهریور ۹۳ ، ۱۶:۳۷

امامزاده ابراهیم ـ بردى دهلران

بقعة باشکوه این امامزاده، در هفت کیلومترى شرق شهر زرّین‏ آباد از توابع شهرستان دهلران، در روستاى بردى، بر روى تپّه‏ اى مشرف بر رودخانة همیشه جارى میمه، و در 180 کیلومترى جنوب شرقى ایلام واقع است. ساختمان امامزاده یکى از بناهاى بسیار قدیمى و منحصر به فرد است که برخى آن را متعلّق به دورة سلجوقیان و عدّه‏اى به دوران هلاکوخان مغول نسبت مى‏دهند.

بناى فوق در جهت شمالى جنوبى به طول 23 متر و عرض 60/19 متر است. ایوان و سردر ورودى در ضلع شمالى بنا قرار دارد. در ضلع شرقى نیز یک ایوان ورودى کوچک‌تر و در طرفین آن‏ها دو پنجره قرار دارد. در اضلاع غربى و جنوبى بنا، سه پنجره دیده مى‏شود. در ضلع شمالى در طرفین ایوان ورودى، دو مناره و در طرفین آن، دو رواق قرار دارد. ایوان ورودى به عرض 10/4، عمق 80/2 متر و ارتفاع هفت متر و از بدنة بنا به طول 85/4 متر است. گنبد بر فراز یک چهار طاقى که در وسط بنا قرار دارد ایجاد شده است. در اطراف این چهار طاقى یک شبستان با هشت گنبد کوچک قرار دارد. گنبد به صورت دو پوش بوده و چهار نورگیر به عرض هفتاد سانتى‏متر و ارتفاع 40/1 متر در گردنة استوانه‏اى گنبد پوشیده شده است. سکوى مقبره، در وسط بنا و در زیر گنبد دو پوش به طول، عرض و ارتفاع 1×1×2 متر قرار دارد. گنبد اصلى بنا در پشت بام، حدود 10 متر ارتفاع دارد که 60/3 متر آن را گردنة استوانه‏اى گنبد تشکیل مى‏دهد. در قسمت بالاى گردنة گنبد، فاصلة بین گردنه و گنبد، یک کتیبه با آیاتى از قرآن به صورت کمربندى دور تا دور آن را در بر مى‏گیرد. تمامى نماى بیرونى گنبد با کاشى‏هایى از نقوش اسلیمى گل و بوته پوشیده شده است. هشت گنبدى که فاصلة بالاى شبستان را پوشش مى‏دهند با ارتفاع حدود 5/1 متر از سطح پشت بام قرار دارند.

بقعه، داراى گنبد هرمى (رک) به قطر پنج و ارتفاع هفت متر مى‏باشد که در سال 1373 با همکارى میراث فرهنگى، آجرنماکارى گردیده است. اصل بنا به شکل مربّع و به ابعاد 15×14 متر است که داراى چهار مدخل به داخل حرم مى‏باشد. در میان اتاق مرقد، با استفاده از چهار فیل‌پوش به هشت ضلعى و با کمک طاق‏نماها، گنبد بنا را بر آن استوار ساخته‏اند که از داخل به صورت عرقچینى و از خارج هرمى است. کنار این زیارتگاه، قبر بى‏بى زینب، خواهر سیّد ابراهیم و پسرش سیّد حسن بن ابراهیم داخل حرم مطهّر قرار دارد که بناى گنبددار کوچکى مى‏باشد و در سال 1375 هـ. ش توسّط ادارة اوقاف ایلام مرمّت گردید.

بر اساس شهرت محلّى، سیّد ابراهیم فرزند امام محمّد باقر (معرّفى شد و براى آن احترام فوق العاده‏اى قایلند.
بنابر گویش محلّى کردى امامزاده ابراهیم، سوراهم خوانده مى‏شود و فرزند سیّد ابراهیم را پیراهم (پیر محمّد) مى‏خوانند که امروزه سیّد محمّد خوانده مى‏شود.

این بنا به شمارة 7978 و در تاریخ 17/12/1381 به ثبت آثار ملّی و تاریخى رسیده است.

براى روشن شدن این ادّعا، نگاهى به شرح حال ابراهیم فرزند امام محمّدباقر (مى‏اندازیم.

یکى از فرزندان امام محمّدباقر ‰، ابراهیم نام داشت که مادرش اُمّ‏حکیم دختر اسید بن مغیرة بن اخنس بن شریف ثقفى بود.

مادر اُمّ‏حکیم نیز اُمّ زید دختر عبداللَّه بن عمر بن خطّاب بود. بنابراین وى از طرف مادرى به خلیفه دوّم، عمربن خطّاب نسب مى‏رساند. مادرش اُمّ‏حکیم، دوّمین همسر امام محمّدباقر ‰، پس از اُمّ فروه دختر قاسم بن محمّد بن ابى‏بکر است که براى امام محمّد
باقر (دو فرزند به نام ابراهیم و عبیداللَّه آورد. بنابراین، ابراهیم پس از امام جعفر صادق (به دنیا آمده، و سوّمین فرزند امام باقر (و برادر تنى عبیداللَّه و برادر اَبَوینى امام صادق (است.

علماى انساب و اکثر مورّخان بزرگ، مى‏نویسند: «مات صغیراً و هو درج» «ابراهیم در حیات پدر بزرگوارش وفات یافته و فرزندى نداشته است.»

مرحوم شیخ عبّاسى قمّى (دربارة وى مى‏نویسد: «ابراهیم و عبیداللَّه که از اُمّ‏حکیم بودند و هر دو در ایّام حیات پدر بزرگوارشان وفات کردند.»

فضل بن روز بهان روایتى نقل مى‏کند که او پس از وفات پدر، دعوى امامت شیعه داشته و امام جعفر صادق (با او مباحثاتى داشته است. ظاهراً او ادّعاى امامت بر شیعیان عبداللَّه افطح بن امام جعفر صادق (را که پس از وفات پدرش صورت گرفته و احتجاج امام موسى کاظم (در بین اصحاب و شاگردان پدر بزرگوارش را اشتباه گرفته است.

تولّد ابراهیم را در مدینه و وفات او را نیز در همین شهر باید دانست. با وجود آن‏که اجماع مورّخان و علماى بزرگ انساب در وفات او در زمان حیات پدر و عدم داشتن نسل و فرزند براى ابراهیم مى‏دانند، امّا آقاى سیّد حسین حسینى زرباطى از برخى از مشجّرات محلّى و کتب غیر معتبر انساب براى آن حضرت چهار فرزند به نام‏هاى؛ یعقوب، رجب، مطلّب و محمّد قائل شد که آثار جعل در آن هویداست.

علاّمه نسّابه سیّد جعفر اعرجى شدیداً با این قول مخالفت نموده و مى‏نویسد:

«أن نسل مولانا الباقر (منحصر بالصادق ‰‏لاعقب له من غیره باجماع العلماء و هذه الدعوة قد حدّثت بعد التسعمائة و انّها لم یکن فى ایّام صاحب العمده والا لنبّه علیهم کما نبّه على غیر هم من الادعیاء الکذابین

[یعنى:] «همانا نسل امام محمّد باقر (منحصر به
امام صادق (است. هیچ نسلى از آن حضرت به جز امام صادق (به اجماع علماى انساب، باقى نمانده است و این ادّعا بعد از 900 سال واقع شده و حتّى در زمان صاحب کتاب عمدة الطالب، متوفّاى 828 هـ. ق، نبوده و گرنه او به
آن اشاره مى‏کرده، کما این‏که بر دیگر دروغ‏گویان مدّعى
اشاره کرده است.»

بنابراین از نقل قول‏هاى فوق چنین استفاده مى‏شود که ابراهیم فرزند سوّم امام محمّد باقر (در کودکى و در زمان حیات پدر بزرگوارش در مدینه وفات یافته و هیچ فرزندى نیز نداشته است؛ چه رسد به این‏که با 4000 نفر به قم مهاجرت کند و به دست حاکم این شهر به شهادت رسیده باشد ] چون مزاری در منطقة سیروی قم است که به فرزند امام باقر (منسوب است[.

با وجود آن‏که نظرات علماى انساب بر وفات ابراهیم بن امام محمّد باقر (در زمان حیات پدر اجماعى است و این به خاطر سکونت آن حضرت در مدینه است، لذا مى‏توان ادّعا نمود که ابراهیم در همین شهر وفات یافته و به طور قطع، در بقیع به خاک سپرده شده است. امّا در بعضى از شهرها قبرهایى به آن حضرت منسوب است که به آن اشاره مى‏شود.

شیخ ذبیح‏اللَّه محلّاتى در کتاب اختران تابناک قبر آن حضرت را در روستاى سلیم‏آباد قم مى‏داند.

حسن براقى در کتاب آثار تاریخى شهرستان‏هاى کاشان و نطنز، امامزاده را در جهت غربى مسجد قاضى آران معرّفى مى‏کند و مى‏نویسد: «در کنار مسجد بقعه‏اى است وسیع با صندوق چوبى بزرگ و با خطّ ظریف بر لوحه برنجى که روى آن نوشته شده: امامزادگان به نام شاهزاده على و ابراهیم و از بانوان زینب خاتون و اُمّ سلمه از فرزندان و منسوبان امام محمّد باقر (مدفون هستند. تاریخ (1280 هـ. ق)

بر لوح سنگى دیگر که بر دیوار بقعه نصب گردید، چنین نقر شده است: پنج امامزاده منسوب به امام محمّدباقر (واقع در جنب مسجد جامع آران به سعى جمعى از مؤمنین فى تاریخ 1050 هجرى تعمیر گردید. (خمسین بعد الف).»

آقاى سیّد حسین زرباطى پس از نقل این دو آرامگاه، مى‏نویسد: «ولکنّه لا ذاک القبر الذى فى قم ولا هذا الذى فى آران» «به تحقیق، نه آن قبرى که در قم و نه این قبرى که در آران وجود دارد از آنِ ابراهیم بن امام محمّدباقر (نیست.»

او پس از ردّ قول بالا مى‏نویسد: «قبر آن حضرت در کوه‏هاى پشتکوه، در شرق شهر زرّین‏آباد، از توابع استان ایلام، در 6 یا 7 کیلومترى از آن واقع است. قبر سیّد ابراهیم داراى گنبدى هرمى باشکوه وبزرگى است که داراى صحن وسیع و در آن صحن صورت دو گنبد است که گویند قبر فرزند و بعضى از احفاد آن حضرت در زیر آن دو گنبد مدفون مى‏باشند. قبر وى مزار معروفى در منطقه است و هیچ شکى در آن نیست. گویند، سیّد محمّد فرزند ابراهیم و سیّده زینب، خواهر امامزاده ابراهیم در این بقعه مدفون مى‏باشند.»

سیّد مهدى رجایى این دیدگاه را تلقّى به قبول نموده و قول زرباطى را در کتاب خود ذکر مى‏کند.

از آن جایى که علّامه سیّد جعفر اعرجى نسّابه، خود اهل پشتکوه ایلام است و مزار مذکور را از نزدیک دیده و مى‏شناخته، شدیداً با این دیدگاه مقابله مى‏کند و مى‏نویسد: «انّ قوماً فى جبال بیات و دشت میسیان، بین‌ها و بین الصیمرة قوم یخاطبون بالشرف، و هم ینتسبون الى ابراهیم بن محمّدالباقر (و عندهم مشهد یزعمون انه قبر ابراهیم المذکور، و انّهم من نسله، و انت خبیران نسل مولاناالباقر (منحصر بالصادق (لاعقب له من غیره باجماع العلماء و هذه الدعوه قد حدثت بعد التسعمائة، و انّما لم یکن فى ایّام صاحب العمدة، و الا لنبه علیهم کما نبّه على غیر هم من الادعیاء الکذابین...»

«همانا در کوه‏هاى بیات و دشت میسیان که بین آن و صمیرم واقع شده، گروهى خود را به ابراهیم بن محمّدباقر (نسب مى‏رسانند و نزدشان آرامگاهى است که گمان مى‏کنند آن قبر از آن ابراهیم مذکور است و ایشان از نسل اویند.

همانا نسل امام محمّد باقر (منحصر به امام صادق (است. هیچ نسلى از آن حضرت به جز امام صادق (به اجماع علماى انساب باقى نمانده است و این ادّعا بعد از 900 سال واقع شده و حتّى در زمان صاحب کتاب عمدة الطالب متوفّاى 828 هـ. ق نبوده و گرنه او به آن اشاره مى‏کرده، کما این‏که بر دیگر دروغ‏گویان مدّعى اشاره کرده است.»

سیّد جعفر اعرجى در کتاب دیگر خود نیز این قول را مردود مى‏داند و مى‏نویسد: «و من انتسب الى‏الباقر (من غیر الصادق (فهو مفتر کذّاب. وفى الجبال قوم یخاطبون بالشرف و هم ینتسبون الى ابراهیم بن محمّدالباقر (و هم مبطلون فى نسبتهم هذه و و أظن و اللَّه اعلم انهم ولد ابراهیم‏الاعرابى بن محمّد السیّد بن على‏الزینبى، فالبسوامرهم و غیّروا نسبتهم والافهم کذابون ادعیا لاحظ لهم فى النسب واللَّه المستعان.»

«و کسى که خود را منتسب به امام باقر (از غیر امام صادق (بداند، او افترا زننده و دروغ‏گوست. در منطقه جبال، گروهى خود را منسوب به ابراهیم بن محمّد باقر (مى‏کنند، نسبت آنان باطل است و گمان مى‏کنم و خداوند داناتر است که آنان فرزندان ابراهیم اعرابى بن محمّدالسیّد بن على‏الزینبى [بن عبداللَّه الجواد بن جعفرالطیّار بن ابى‏طالب (] هستند که نسب ایشان اشتباه شده و آن را تغییر دادند. وگرنه آن‏ها دروغ‏گویان مدّعى هستند که نسب ایشان باید ملاحظه شود وبه خداوند کمک مى‏جویم.»

بنابراین معلوم مى‏شود که تمام این سه مزار و مزار امامزاده ابراهیم سیرو قم اصلى نداشته و ادّعایى بیش نیست و از طرفى اثبات هر کدام نفى دیگرى را در بر دارد و با وجود آن‏که ابراهیم بن محمّدالباقر (در مدینه وفات یافت،
اصولاً این چهار مزار از آنِ چهار شخصیّت دیگر است که
یقیناً داراى جلالت و علوّشان بوده‌اند که آرامگاهى براى
ایشان ساخته‏اند! اما متأسّفانه فقر منابع باعث شده که نسبشان بر ما مخفی بماند.

نظرات  (۱)

سلام و عرض ادب
آثار جعل چگونه در سخن آقای زرباطی مشهود است ؟(لطفا پاسخ دهید)

متشکرم

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی